همه چیز در مورد دستگاه تنفس مصنوعی: از کارکرد تا خطرات
تصور کن یه دستگاهی هست که به نفس کشیدن بهت کمک میکنه. یه جور ماشین نجات دهنده که وقتی ریههات درست کار نمیکنن میتونه جونتو نجات بده. اسمش دستگاه تنفس مصنوعی یا ونتیلاتوره.
این دستگاه به ریههات هوا میفرسته و بهشون کمک میکنه تا اکسیژن بگیرن. اکسیژن همون چیزیه که برای زنده موندن بهش نیاز داری.
ممکنه یه ماسک بهت بدن که از طریقش اکسیژن از دستگاه تنفس مصنوعی به ریههات برسه. یا اگه وضعیتت وخیمتر باشه، یه لوله از طریق گلوت وارد ریههات میکنن تا اکسیژن بهشون برسه.
بیشتر مواقع از دستگاه تنفس مصنوعی توی بیمارستانها استفاده میشه. دکترها و متخصصان تنفس مراقب میزان اکسیژن و تنظیمات دستگاه هستن.
اسمهای دیگه دستگاه تنفس مصنوعی:
- تنفس مصنوعی
- تهویه مکانیکی
تو این مقاله میخواییم بیشتر در مورد موارد استفاده از دستگاه تنفس مصنوعی، نحوه عملکرد و خطراتش صحبت کنیم.
چرا ممکنه به دستگاه تنفس مصنوعی نیاز داشته باشی؟
وقتی نمیتونی به تنهایی نفس بکشی، بهش نارسایی تنفسی میگن. این یه اورژانس جدیه که میتونه جونتو به خطر بندازه.
اگه اکسیژن کافی به مغز، قلب، کبد، کلیهها و بقیه اندامهات نرسه، درست کار نمیکنن. دستگاه تنفس مصنوعی میتونه اکسیژن مورد نیاز بدنت رو تامین کنه تا اندامهات درست کار کنن.
چه بیماریهایی باعث نیاز به دستگاه تنفس مصنوعی میشن؟
بیماریهای مختلفی میتونن باعث مشکل تنفسی بشن، مثل:
- سندرم زجر تنفسی حاد (ARDS)
- بیماری انسدادی مزمن ریوی (COPD)
- آسم
- آسیب مغزی
- ایست قلبی
- ذات الریه
- ریه فرو ریخته
- سکته مغزی
- کما یا از دست دادن هوشیاری
- مصرف بیش از حد دارو
- نارسایی تنفسی هیپرکاپنیک
- عفونت ریه
- میاستنی گراویس
- سپسیس (عفونت خون)
- آسیب نخاعی
- رشد زودرس ریه (نوزادان)
- سندرم گیلن باره
- اسکلروز جانبی آمیوتروفیک (ALS) یا بیماری لو گریگ
- کووید-۱۹
- دستگاه تنفس مصنوعی و کووید-۱۹
از دستگاه تنفس مصنوعی برای کمک به برخی از بیماران مبتلا به کووید-۱۹ هم استفاده میشه. ولی فقط تو شدیدترین موارد که ریهها پر از مایع شدن و نفس کشیدن خیلی سخته ازش استفاده میکنن. اکثر مبتلاهای به کووید-۱۹ علائم خفیف یا متوسطی دارن.
نفس مصنوعی در عمل جراحی
میخوای عمل جراحی کنی و میترسی از دستگاه تنفس مصنوعی استفاده بشه؟ نگران نباش، تو این مطلب همه چیز رو بهت ساده و خلاصه توضیح میدم.
دستگاه تنفس مصنوعی چیه و چه جوری کار میکنه؟
تصور کن یه دستگاه که به جای تو نفس میکشه! دستگاه تنفس مصنوعی یا همون ونتیلاتور، هوایی رو که به اکسیژن نیاز داره به ریههات میفرسته و بعد دیاکسید کربن رو از بدنت خارج میکنه. این کار رو با فشار انجام میده.
چه موقع از دستگاه تنفس مصنوعی استفاده میشه؟
تو دو حالت ممکنه تو عمل جراحی از دستگاه تنفس مصنوعی استفاده بشه:
- حین عمل: وقتی که بیهوشی کامل شدی، ممکنه برای یه مدت کوتاه از این دستگاه استفاده بشه تا تنفست رو تنظیم کنه.
- بعد از عمل: تو بعضی از عملهای خیلی سخت، ممکنه بعد از عمل هم برای چند ساعت یا بیشتر به این دستگاه نیاز داشته باشی تا ریههات قویتر بشن و بتونن به تنهایی کار کنن.
چقدر باید از دستگاه تنفس مصنوعی استفاده کرد؟
مدت زمان استفاده از این دستگاه به وضعیت و نیاز تنفسی تو بستگی داره.
تو عمل: معمولاً فقط تا زمانی که بیهوشی کامل از بین بره، از دستگاه استفاده میشه، که میتونه از چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشه.
بعد از عمل: تو بعضی از بیماریها، ممکنه لازم باشه تا چند روز، هفته و یا حتی بیشتر از این دستگاه استفاده بشه تا زمانی که ریهها به طور کامل بهبود پیدا کنن.
دستگاه تنفس مصنوعی چطور به ریهها اکسیژن میرسونه؟
دو روش برای رسوندن اکسیژن به ریهها با دستگاه تنفس مصنوعی وجود داره:
با ماسک: یه ماسک روی بینی و دهانت قرار میگیره و از طریق لولهای که به دستگاه وصله، اکسیژن به ریههات فرستاده میشه. این روش برای کسانی که مشکلات تنفسی خفیفتری دارن استفاده میشه و مزایایی مثل راحت بودن، عدم نیاز به بیهوشی و امکان صحبت کردن و غذا خوردن داره.
با لوله تنفسی: یه لوله از طریق دهان یا بینی وارد نای (لوله تنفسی) میشه و اکسیژن رو به ریهها میرسونه. این روش برای کسانی که مشکلات تنفسی شدیدتری دارن استفاده میشه.
تهویه با لوله
تو بعضی از موارد که تنفس خیلی سخته، دکترها مجبور میشن یه لوله تنفس داخل گلوت بذارن و تا توی نای ببرنش. این روش بهش میگن “تهویه تهاجمی”. چون این کار میتونه دردناک باشه، قبل از انجامش بهت داروهای آرامبخش میدن.
لوله تنفس به یه دستگاه تنفس مصنوعی وصله که هوا رو به داخل ریه هات پمپ میکنه. اینجوری بدنت تا زمانی که حالت خوب بشه و خودت بتونی نفس بکشی، اکسیژن کافی دریافت میکنه.
اگه قرار باشه مدت زیادی از دستگاه تنفس مصنوعی استفاده کنی، ممکنه به یه عمل جراحی به اسم “تراکئوستومی” نیاز داشته باشی. توی این عمل، یه سوراخ توی جلوی گردنت ایجاد میکنن و یه لوله رو از داخل این سوراخ و از زیر تارهای صوتیت، به نایت وصل میکنن. بعد این لوله رو به دستگاه تنفس مصنوعی وصل میکنن.
تراکئوستومی میتونه به جدا کردن شما از دستگاه تنفس مصنوعی هم کمک کنه، اگه خیلی وقته که ازش استفاده میکنی.
تجربهی تهویه با لوله
استفاده از دستگاه تنفس مصنوعی، مخصوصاً وقتی که لوله توی گلوت باشه، میتونه خیلی آزاردهنده باشه. وقتی به دستگاه وصلی، نمیتونی حرف بزنی، غذا بخوری یا حتی تکان بخوری.
اما اگه از نوع ماسک دارش استفاده کنی، احتمالاً میتونی حرف بزنی، غذا رو قورت بدی و سرفه کنی.
داروها
داروها
دکتر ممکنه داروهایی بهت بده که بهت کمک کنه توی حین استفاده از دستگاه تنفس مصنوعی، راحت تر باشی و کمتر اذیت بشی. این داروها باعث میشن که تجربه ات توی دستگاه تنفس مصنوعی، کمتر آسیب زا باشه.
معمولاً داروهایی که به کسایی که از دستگاه تنفس مصنوعی استفاده میکنن میدن، شامل موارد زیر میشه:
- مسکن ها: برای تسکین درد
- آرامبخش ها: برای کمک به آرامش شما
- شل کننده های عضلانی: برای شل شدن عضلات
- داروهای خواب: برای کمک به خواب
این داروها معمولاً باعث خواب آلودگی و گیجی میشن، اما بعد از قطع مصرفشون، این عوارض از بین میرن.
بعد از اینکه از دستگاه تنفس مصنوعی جدا شدی، دیگه نیازی به این داروها نخواهی داشت.
حین استفاده از دستگاه تنفس مصنوعی چه اتفاقی میافتد؟
حین استفاده از دستگاه تنفس مصنوعی چه اتفاقی میافتد؟
اگر از دستگاه تنفسمصنوعی استفاده کنی، احتمالاً به یه سری تجهیزات دیگه هم نیاز داری که وضعیت بدنت رو کنترل کنن. این تجهیزات ممکنه شامل موارد زیر باشن:
- مانیتور ضربان قلب: برای بررسی ضربان قلبت
- مانیتور فشار خون: برای بررسی فشار خونت
- مانیتور تنفس: برای شمارش تعداد تنفس هات
- پالس اکسیمتر: برای چک کردن میزان اکسیژن خونت
ممکنه لازم باشه که عکس برداری یا سی تی اسکن قفسه سینت رو هم به طور مرتب انجام بدن.
بعلاوه، ممکنه برای چک کردن میزان اکسیژن و دی اکسید کربن توی خونت، ازت آزمایش خون هم بگیرن.
خطرات استفاده از دستگاه تنفس مصنوعی
دستگاه تنفس مصنوعی میتونه جون آدم رو نجات بده، ولی مثل هر درمان دیگهای، ممکنه عوارض جانبی هم داشته باشه. مخصوصاً اگه برای مدت طولانی ازش استفاده بشه.
برخی از رایجترین عوارض:
- عفونت: به خاطر لوله تنفس مصنوعی، توی گلو و نای مایعات و مخاط جمع میشه که میتونه محل تجمع میکروب بشه. این میکروبها بعداً به ریهها میرن و خطر ابتلا به ذاتالریه و عفونت سینوسی رو بالا میبرن.
- تحریک: لوله تنفس مصنوعی میتونه باعث سایش و تحریک گلو و ریهها بشه و سرفه رو سخت کنه. سرفه به دفع گرد و غبار و مواد محرک از ریهها کمک میکنه.
- مشکلات تارهای صوتی: لوله تنفس مصنوعی از حنجره (که تارهای صوتی توش قرار دارن) عبور میکنه. به همین دلیله که وقتی از دستگاه تنفس مصنوعی استفاده میکنی، نمیتونی صحبت کنی. این لوله میتونه به حنجره هم آسیب برسونه.
- ادم ریوی: کیسههای هوا توی ریهها ممکنه پر از مایع بشن.
- لخته شدن خون: دراز کشیدن به مدت طولانی میتونه خطر لخته شدن خون رو بالا ببره.
- دلیریوم: این میتونه به خاطر داروهای آرامبخش و مسکنهایی باشه که به بیمار داده میشه.
- اختلالات عصبی و عضلانی: بیحرکت دراز کشیدن برای چند روز، آرامبخشها و تنفس مصنوعی میتونه باعث مشکلاتی تو اعصاب و عضلات بشه.
- اضافه بار مایعات: تزریق زیاد مایعات، مسمومیت دارویی و نارسایی کلیه میتونه باعث این مشکل بشه.
- آسیب ریه: دستگاه تنفس مصنوعی میتونه به چند دلیل به ریهها آسیب برسونه:
۱. فشار بیش از حد هوا
۲. نشت هوا به فضای بین ریهها و قفسه سینه (پنوموتوراکس)
۳. مسمومیت اکسیژن (اکسیژن زیاد)
بعد از جدا کردن دستگاه تنفس مصنوعی چه اتفاقی میافته؟
بعد از جدا کردن دستگاه تنفس مصنوعی چه اتفاقی میافته؟
اگه برای مدت طولانی از دستگاه تنفس مصنوعی استفاده کرده باشی، ممکنه بعد از جدا کردنش، نفس کشیدن برات سخت بشه.
همچنین ممکنه موقع جدا کردن دستگاه، گلودرد، درد و ضعف عضلات سینه داشته باشی. این به خاطر ضعیف شدن عضلات قفسه سینه به خاطر نفس نکشیدن خودت و انجام این کار توسط دستگاه تنفس مصنوعی و همچنین داروهایی که حین استفاده از دستگاه دریافت میکردی، اتفاق میافته.
گاهی اوقات ممکنه ریکاوری ریهها و عضلات قفسه سینه به طور کامل، چند روز یا چند هفته طول بکشه. دکتر ممکنه یه روش جداسازی تدریجی از دستگاه رو پیشنهاد بده. یعنی به جای اینکه یهو دستگاه رو کامل قطع کنن، به تدریج ازش کم میکنن تا زمانی که ریههات به اندازهای قوی بشن که بتونن به تنهایی نفس بکشن.
اگه بعد از جدا کردن دستگاه، ذاتالریه یا عفونت دیگه ای داشته باشی، ممکنه هنوز هم احساس ناخوشی کنی. اگه حالت بدتر شد یا علائم جدیدی مثل تب پیدا کردی، به دکترت اطلاع بده.
به خاطر ضعیف شدن عضلات بدن به خاطر استفاده طولانی مدت از دستگاه تنفسمصنوعی، ممکنه حرکت کردن و انجام فعالیتهای روزانه برات سخت بشه. برای برگشت به زندگی عادی و تقویت عضلات، ممکنه به فیزیوتراپی طولانی مدت نیاز داشته باشی.
نکته: این متن فقط یه خلاصه ی ساده از عوارض احتمالی استفاده از دستگاه تنفس مصنوعی بود. برای اطلاعات بیشتر و دقیقتر، حتماً با پزشک یا متخصص مراقبتهای بهداشتی صحبت کن.
اگه یکی از عزیزانتان به دستگاه تنفس مصنوعی نیاز دارد، چطور کنار بیاییم؟
اگر یکی از عزیزانتان به خاطر مشکل تنفسی به دستگاه تنفسمصنوعی وصل شده، کارهایی هست که میتونید انجام بدید تا این شرایط برای اونها راحتتر بشه و خطر عوارض کم بشه:
حمایت عاطفی:
- کنار بیمار باشید و با آرامش و صبر بهش روحیه بدید. قرار گرفتن در دستگاه تنفس مصنوعی میتونه ترسناک باشه و سر و صدا و آلارمها میتونه اضطراب و ناراحتی بیمار رو بیشتر کنه.
- از همه ملاقاتکنندگان بخواهید که دستهاشون رو به طور کامل بشویند و از ماسک استفاده کنند.
- از ملاقات کودکان خردسال یا افراد بیمار خودداری کنید.
- به بیمار فرصت استراحت بدید و از صحبت در مورد موضوعاتی که ممکنه ناراحتش کنه خودداری کنید.
اطلاعات کلی:
ونتیلاتورها دستگاههایی هستند که به تنفس ریهها کمک میکنند. این دستگاهها نمیتونن مشکل سلامتی رو درمان یا حل کنند، اما تا زمانی که بیمار در حال درمان یا بهبودی از بیماری یا مشکلیه، به جای ریهها نفس میکشه.
ونتیلاتورها میتونن نجاتدهنده و بخش مهمی از درمان برای افراد در هر سنی، از جمله نوزادان و کودکان، باشند.
مدت زمان استفاده از دستگاه تنفس مصنوعی به این بستگی داره که بیمار تا چه مدت به کمک تنفس نیاز داره یا چقدر طول میکشه تا بیماری زمینهایش درمان بشه.بعضی از افراد ممکنه فقط برای چند ساعت یا کمتر به دستگاه تنفس مصنوعی نیاز داشته باشند. اما بعضیها ممکنه بهش برای چند روز، چند هفته یا حتی بیشتر نیاز داشته باشند.
شما، پزشک و خانوادهتون میتونید با هم تصمیم بگیرید که آیا استفاده از دستگاه تنفس مصنوعی برای بیمار و سلامتیش بهترین گزینه هست یا نه.
هر سواله دیگهای داشتید میتونید تو بخش کامنتا با ما به اشتراک بزارید.