روترها چگونه کار میکنند؟
اینترنت یه چیز خیلی جالبه که توی قرن بیستم اومده و دنیا رو عوض کرده. باهاش میتونی توی چند ثانیه به یه آدم اون سر دنیا ایمیل بزنی ولی بدون یه چیز مهم به اسم روتر، هیچکدوم از اینها امکانپذیر نبود.
حالا شاید بپرسی روتر چیکار میکنه؟
ما توی خونه و محل کارمون به اینترنت عادت کردیم. صفحات وب، ایمیل، پیامک، دانلود و … همش یه جور جریان داده هستن که اینترنت رو به یه منبع باارزش و پویا تبدیل میکنن. ولی هیچکدوم از اینها بدون روتر به کامپیوتر شما نمیرسه.
تو این مقاله میخوایم بفهمیم که روتر دقیقا چهکار میکنه و نقشی که تو اینترنت داره چیه.
روترهای سیمی و بیسیم چیکار میکنن؟
فرض کن میخوای به یه دوست توی یه شهر دیگه ایمیل بزنی. چطوری ایمیل شما به جای میلیونها کامپیوتر دیگه توی دنیا، به کامپیوتر دوستت میرسه؟
اینجا روترها نقش مهمی دارن. اونا پیامها رو بین شبکهها جابجا میکنن، نه داخل یه شبکه.
بیا یه مثال ساده از یه روتر بزنیم. یه شرکت کوچیک رو تصور کن که انیمیشنهای سهبعدی برای تلویزیونهای محلی میسازه. ۱۰ تا کارمند توی این شرکت هستن که هر کدوم یه کامپیوتر دارن. ۴ تا از این کارمندها انیماتور هستن و بقیه تو بخشهای فروش، حسابداری و مدیریت کار میکنن.
انیماتورها باید موقع کار روی پروژهها، فایلهای خیلی بزرگ رو بین خودشون جابجا کنن. برای اینکار از یه شبکه استفاده میکنن.
حالا فرض کن یه انیماتور یه فایل خیلی بزرگ رو برای یه انیماتور دیگه میفرسته. این فایل بزرگ، شبکه رو برای بقیه خیلی کند میکنه.
یکی از دلایلی که یه کاربر میتونه کل شبکه رو مختل کنه، به خاطر نحوه کار اترنت هست. هر بسته اطلاعاتی که از یه کامپیوتر فرستاده میشه، توسط تمام کامپیوتر های دیگه توی شبکه محلی دیده میشه. بعد هر کامپیوتر این بسته رو بررسی میکنه و میبینه که آیا برای اون فرستاده شده یا نه. این روش سادهای برای شبکه هست، ولی با بزرگتر شدن شبکه یا زیاد شدن فعالیت تو شبکه، مشکلاتی ایجاد میکنه.
برای اینکه کار انیماتورها با کار بقیه کارمندها تداخل پیدا نکنه، شرکت دو تا شبکه مجزا راه میاندازه. یه شبکه برای انیماتورها و یه شبکه برای بقیه شرکت. یه روتر سیمی این دو تا شبکه رو به هم وصل میکنه و هر دوشون رو به اینترنت وصل میکنه.
هدایت ترافیک
روتر تنها دستگاهی هست که تمام پیامهایی که توسط هر کامپیوتری تو هر کدوم از شبکههای شرکت فرستاده میشه رو میبینه.
تو مثالی که زدیم، وقتی یه انیماتور یه فایل بزرگ رو برای یه انیماتور دیگه میفرسته، روتر آدرس گیرنده رو نگاه میکنه و ترافیک رو تو شبکه انیماتورها نگه میداره.
ولی وقتی یه انیماتور یه پیام برای حسابدار میفرسته تا در مورد یه فاکتور بپرسه، روتر آدرس گیرنده رو میبینه و پیام رو بین دو تا شبکه فوروارد میکنه.
یکی از ابزارهایی که روتر برای تصمیمگیری در مورد اینکه بستههای داده کجا باید برن استفاده میکنه، یه جدوله. این جدول یه سری اطلاعات داره، مثلا:
- کدوم اتصالات به گروههای خاصی از آدرسها وصل میشن.
- اولویت اتصالات.
- قوانین مربوط به ترافیک عادی و خاص.
- این جدول میتونه تو یه روتر خیلی ساده فقط چند تا خط باشه، ولی تو روترهای سیمی خیلی بزرگ که بخش عمده ترافیک اینترنت رو مدیریت میکنن، خیلی پیچیدهتر و بزرگتره.
کار روتر چیه؟
- کنترل ترافیک: روتر حواسه که بستهها کجا میرن و کجا نمیرن. مثلاً نمیذاره یه فیلم حجیم دانلودی کل اینترنت خونه رو اشغال کنه.
- هدایت بستهها: روتر بهترین مسیر رو برای رسیدن بستهها به مقصد پیدا میکنه. مثل یه پستچی که بسته رو سریعتر به دستت میرسونه.
- اتصال شبکهها: روتر میتونه دو یا چند شبکه رو به هم وصل کنه. مثلاً شبکه خونه شما رو به اینترنت وصل میکنه.
- ترجمه زبان شبکه: شبکهها زبانهای مختلفی دارن. روتر مثل یه مترجم عمل میکنه و اطلاعات رو بین شبکهها به زبون قابل فهم ترجمه میکنه.
- محافظت از شبکه: روتر مثل یه نگهبان عمل میکنه و از ورود افراد و برنامههای غیرمجاز به شبکه جلوگیری میکنه.
روترها چه جوری کار میکنن؟
بستهبندی اطلاعات: اطلاعات اینترنتی به بستههای کوچیک تقسیم میشن و هر بسته یه آدرس فرستنده و گیرنده داره.
انتخاب مسیر: روترها با هم صحبت میکنن و بهترین مسیر رو برای هر بسته پیدا میکنن.
هدایت بستهها: بستهها از طریق کابل یا وایفای به مقصدشون فرستاده میشن.
انواع روتر:
- روترهای ساده: برای اشتراکگذاری اینترنت بین چند تا کامپیوتر استفاده میشن.
- روترهای SOHO: برای شبکههای اداری کوچیک استفاده میشن و میتونن قوانین امنیتی رو هم اجرا کنن.
- روترهای سازمانی: برای شبکههای بزرگ و شلوغ استفاده میشن و قدرت پردازش خیلی بالایی دارن.
شناسایی شبکه محلی:
روترها باید بدونن کدوم بستهها توی شبکه محلی خودشون هستن و کدومها باید به شبکههای دیگه برن. برای این کار از یه چیزه به اسم “ماسک زیر شبکه” استفاده میکنن.
فرض کنید یه مهمونی توی یه شهر دیگه دارین و دوستتون میخواد یه نامه براتون بفرسته. آدرس شما شامل چند تا چیز مهمه که به پستچی کمک میکنه نامه رو به دستتون برسونه:
- آدرس: خیابون، پلاک، شهر، استان و کد پستی.
- نام شما: باید مشخص باشه نامه برای چه کسیه.
شبکههای کامپیوتری هم یه جور شبیه به این هستن. هر دستگاهی که به شبکه وصل میشه، یه آدرس منحصر به فرد داره که بهش آدرس IP میگن. وقتی یه ایمیل یا یه فایل میفرستید، کامپیوتر شما اون رو به یه سری بستههای کوچیکتر تبدیل میکنه و هر کدوم از این بستهها یه آدرس IP مقصد داره که نشون میده باید کجا برن.
روتر مثل یه پستچیه که توی شبکه کار میکنه. وظیفهاش اینه که بستهها رو از یه شبکه به شبکه دیگه یا از یه کامپیوتر به یه کامپیوتر دیگه برسونه. برای اینکه روتر بتونه این کار رو درست انجام بده، باید دو تا چیز رو بلد باشه:
- آدرس IP مقصد: این همون آدرسیه که روی هر بسته نوشته شده و نشون میده باید کجا بره.
- بهترین مسیر: روتر باید بفهمه که کوتاهترین و سریعترین مسیر برای رسوندن بسته به مقصد کدومه.
برای پیدا کردن بهترین مسیر، روترها از یه سری جدول و نقشه استفاده میکنن که بهشون جدول مسیریابی میگن. این جداول دائماً در حال آپدیت شدن هستن تا روترها بتونن بهترین مسیر رو برای هر بسته پیدا کنن.
انواع آدرسها:
آدرس MAC: یه آدرس منحصر به فرد که به هر کارت شبکهای توی دنیا اختصاص داده میشه. این آدرس مثل یه اثر انگشت میمونه و هیچ وقت تغییر نمیکنه.
آدرس IP: یه آدرسه که به هر دستگاهی که به یه شبکه وصل میشه، اختصاص داده میشه. این آدرس میتونه موقت یا دائمی باشه.
نحوه عملکرد روتر:
- وقتی یه بسته به روتر میرسه، روتر آدرس IP مقصد رو روی بسته میخونه.
- روتر توی جدول مسیریابی خودش دنبال بهترین مسیر برای رسوندن بسته به مقصد میگرده.
- روتر بسته رو به شبکه یا کامپیوتر بعدی که توی مسیر مقصده میفرسته.
- این مراحل تا زمانی که بسته به مقصدش برسه، تکرار میشه.
ردیابی یه پیام چطور کار میکنه؟
فرض کن یه پیام میفرستی برای دوستت توی یه شهر دیگه. میتونی با یه برنامه به اسم Traceroute ببینی که پیامت از چه مسیری رد شده تا به دست دوستت برسه. مثل اینه که یه ردیاب بذاری روی پیامت و ببینی از چند تا ایستگاه عبور میکنه تا به مقصد برسه.
چطوری بفهمیم چند تا روتر بین ما و یه وبسایت هست؟
با همون برنامه Traceroute که بالا گفتیم میتونی بفهمی. کافیه آدرس وبسایت رو بهش بدی و خودش بهت میگه که پیامت از چند تا روتر رد شده تا به اون وبسایت برسه. جالبه که ببینی یه پیام برای رسیدن به یه وبسایت توی یه کشور دیگه از چند تا روتر عبور میکنه!
روترها چیکار میکنن؟
یادته یه زمانی باید با کابل به اینترنت وصل میشدیم؟ دیگه اون روزها تموم شده! الان با روترها میتونیم به صورت بیسیم به اینترنت وصل بشیم. روترها فقط یه وسیله برای وصل شدن به اینترنت نیستن، خیلی کارای دیگه هم بلدن. مثلاً میتونن سرعت اینترنت رو بالا ببرن، بردش رو بیشتر کنن و یه شبکه امن برای همه دستگاههای توی خونه ایجاد کنن.
روترهای جدید چه امکاناتی دارن؟
روترهای جدید خیلی چیزا رو بلدن که روترهای قدیمی بلد نبودن. مثلاً میتونن به دو یا سه تا شبکه وایفای وصل بشن، که این باعث میشه سرعت اینترنت بالاتر بره و بتونی به چند تا دستگاه به طور همزمان وصل بشی. یه چیز دیگه که روترهای جدید دارن، تکنولوژی وایفای ۶ هست که سرعت اینترنت رو خیلی بیشتر میکنه و باعث میشه تو خونههای شلوغ که چند تا دستگاه به اینترنت وصل هستن، مشکلی پیش نیاد.
روترها چطور خونهمون رو امنتر میکنن؟
روتر های جدید یه عالمه امکانات امنیتی دارن که خونهمون رو از شر هکرها و ویروسها در امان نگه میدارن. مثلاً از یه رمزگذاری خیلی قوی استفاده میکنن که هک کردنش خیلی سخته. یه چیز دیگه که دارن، کنترل والدین هست که میتونی باهاش ببینی بچههات توی اینترنت چیکار میکنن.
در آخر…
روترها یه وسیله خیلی مهم توی خونهمون هستن که بهمون کمک میکنن تا به اینترنت وصل بشیم، از یه شبکه امن استفاده کنیم و سرعت اینترنت رو بالا ببریم. اگه دنبال یه روتر جدید هستی، حتماً به امکاناتی که داره دقت کن و یه روتری رو انتخاب کن که نیازهای تو رو برآورده کنه.