رم DDR3 یا رم DDR4؛ کدوم یکی بهتره؟
رم DDR3 که تو سال ۲۰۰۷ معرفی شد، برای سالهای طولانی کامپیوترهای خونگی و لپتاپها رو قدرتمند کرد. اما تو سال ۲۰۱۴، رم DDR4 به بازار اومد و از اون موقع تا حالا به محبوبترین نوع رم تو کامپیوترهای رومیزی، لپتاپها و تبلتها تبدیل شده.
رم DDR4 از نظر شکل ظاهری، مشخصات و کارایی، کلی با نسل قبلی خودش یعنی DDR3 فرق داره. به همین خاطر، مادربردهایی که جایگاه رم DDR4 دارن، رم DDR3 رو قبول نمیکنن و برعکس. هیچ کدوم از این دوتا رمها هم با نسل جدید یعنی DDR5 سازگار نیستن.
حالا بریم سراغ مقایسهی DDR3 و DDR4
- کم مصرفتر: رم DDR4 معمولا با ولتاژ ۱.۲ ولت کار میکنه در حالی که DDR3 ولتاژ ۱.۵ ولت مصرف میکنه. شاید این یه تغییر کوچیک به نظر برسه، ولی یعنی ۲۰ درصد مصرف انرژی تو نسل جدید کمتره. این موضوع برای لپتاپها که عمر باتری خیلی مهمه، خیلی به صرفهست چون باعث میشه مصرف برق و گرمای کمتری تولید بشه.
- سرعت بالاتر: رم DDR4 غیر از اینکه کممصرفتره، خیلی هم سریعتره. سرعت رم DDR3 بین ۸۰۰ تا ۲۱۳۳ مگا ترنسفر در ثانیه (MTps) هستش، در حالی که رم DDR4 سرعتش از ۲۱۳۳ تا ۳۲۰۰ مگا ترنسفر در ثانیه (MTps) میرسه. حتی مدلهای سریعتر هم با تکنولوژی XMP و اورکلاک کردن قابل دستیابی هستن.
موقع خرید رم، میتونی سرعتش رو از روی اسمش بفهمی. مثلا رم Crucial Ballistix 16GB DDR4-3200 یعنی این رم از نوع DDR4 و با سرعت ۳۲۰۰ مگا ترنسفر در ثانیه است.
مراقب باش گیج نشی! MTps و MHz فرق دارن!
بعضی از شرکتها سرعت رم رو با MTps و بعضی دیگه با MHz نشون میدن.
- MTps (مگا ترنسفر در ثانیه): سرعت باس و کانال رم رو بر اساس چرخههای موثر بر ثانیه نشون میده.
- MHz (مگا هرتز در ثانیه): سرعت انتقال اطلاعات یه وسیله رو بر اساس میلیون چرخه در ثانیه نشون میده.
معمولا رم DDR با MTps سنجیده میشه، در حالی که رم SRAM (رم ایستا) رو با MHz سنجیدن چون نمیتونه بیشتر از یه عملیات رو تو یه ثانیه انجام بده. مثلا رم DDR3 که با سرعت ۱۰۶۶.۶ MHz کار میکنه، به صورت DDR3 2133 نمایش داده میشه. چون رم DDR یا همون رم با نرخ دادهی دوگانه، دو تا فرآیند رو به طور همزمان اجرا میکنه، سرعت ۱۰۶۶.۶ مگاهرتز، دوبرابر میشه و به ۲۱۳۳ مگا ترنسفر در ثانیه میرسه.
پس در کل، MTps و MHz همون معنی رو میدن ولی مهمه که حواست باشه تولید کننده سرعت رم رو با کدوم واحد اندازهگیری نمایش داده.
رم DDR4 از رم DDR3 سریع تره؟
بله، رم DDR4 خیلی از رم DDR3 سریع تره!
حافظه های DDR4 خیلی خیلی سریع تر از بهترین مدلای DDR3 کار میکنن، البته بعضیاشون ممکنه شبیه هم باشن.
وقتی صحبت از سرعت انتقال میشه، رم DDR4 میتونه میلیون ها انتقال رو در هر ثانیه انجام بده که خیلی بیشتر از رم DDR3 هست. ولی خب، MTps (میلیون انتقال در ثانیه) تنها چیزی نیست که موقع خرید رم باید بهش دقت کنی.
موارد دیگه ای مثل زمان بندی (Timings) که شامل تأخیر دسترسی به ستون (CL) میشه هم روی کارایی کلی رم تاثیر میذارن. CL مشخص میکنه که چندتا چرخه ساعت طول میکشه تا رم داده هایی که CPU درخواست کرده رو تحویل بده.
خلاصه اش اینکه، سرعت کلاک بالا الزاما به معنی رم سریع تر نیست. تأخیر زیاد میتونه باعث بشه اون سرعتی که انتظارشو داری رو نگیری، پس بهتره موقع خرید رم همه مشخصات رو با هم مقایسه کنی تا بهترین گزینه رو برای نیاز خودت پیدا کنی.
چرا رم های DDR3 و DDR4 با هم کار نمی کنن؟
یه تفاوت اصلی بین رم های DDR3 و DDR4 چیدمان پین های روی اونهاست. رم DDR3 از ۲۴۰ تا پین استفاده می کنه، در حالی که DDR4، ۲۸۸ تا پین داره. به همین خاطر مادربردی که با DDR4 سازگاره، با رم DDR3 کار نمی کنه و برعکس. این پین های اتصال برای این طراحی شدن که شما به اشتباه رم اشتباه رو نصب نکنین.
یه دلیل دیگه هم هست. مقدار ولتاژ مورد نیاز این دو مدل رم با هم فرق داره. سیستمی که برای رم DDR4 طراحی شده، نمی تونه ولتاژ درست رو برای رم DDR3 تامین کنه، شاید حتی اصلا قابلیت تامین اون ولتاژ رو نداشته باشه.
فرق قیمت رم DDR4 و DDR3
وقتی رم DDR4 تازه وارد بازار شد، قیمتش خیلی از DDR3 گرون تر بود. اما حالا که مادربرد و سی پی یوهای بیشتری باهاش سازگار شدن، قیمت DDR4 هم پایین اومده.
با این حال، رم DDR4 معمولا از DDR3 گرون تره. البته این گرونی خیلی زیاد نیست، مخصوصا اگه فقط بخوای چند تا ماژول (RAM Module) بخری. ولی اگه به یه مقدار خیلی زیاد رم احتیاج داشته باشی، این گرونی می تونه خیلی زود هزینه رو بالا ببره.
چه خبر از رم DDR5؟
رم DDR5 سال ۲۰۲۰ عرضه شد ولی هنوز خیلی تو بازار جا نیفتاده.
با معرفی پردازنده های Alder Lake اینتل، میشه گفت اواخر ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ رم DDR5 بیشتر تو بازار پیدا میشه.
رم های DDR5 از ۴۸۰۰ مگاهرتز شروع میشن و تا ۶۴۰۰ مگاهرتز میرن، البته تو آینده ممکنه سرعتشون بالاتر هم بره.
انتخاب رم مناسب
اینکه رم DDR3 بخری یا DDR4 بستگی به سخت افزار سیستم خودت داره. اگه مادربرد و پردازندهت قدیمیه، احتمالا مجبوری DDR3 بخری.
ولی اگه مادربرد و پردازندهت با DDR4 سازگاره یا داری به این چیزا فکر میکنی، رم DDR4 یه انتخاب به روز تره.
رم DDR4 یه کوچولو گرون تره، و تو بعضی موارد با سرعت های پایین ممکنه به اندازه رم DDR3 پر سرعت نباشه، ولی از سخت افزارهای جدید پشتیبانی میکنه.