انواع کارتهای گرافیک موجود در بازار؛ راهنمای انتخاب بهترین کارت گرافیک برای شما!
انتخاب کارت گرافیک (GPU) مناسب، چه گیمر باشید چه یک فرد حرفه ای در زمینه تولید محتوا، خیلی مهمه.
ظاهر بعضی از مدل ها ممکنه شبیه هم باشه، اما عملکردشون و نحوه خنک شدنشون زمین تا آسمون فرق میکنه.
راستش رو بخواهید، خرید کارت گرافیک به خودی خود یه کار پر دردسره. انقدر مدلهای مختلف با شکل و قیافههای گوناگون، مشخصات فنی، کلمههای قلمبهسلخته و نورپردازیهای نمایشی وجود داره که برای یه آدم تازهکار که داره کامپیوترش رو خودش اسمبل میکنه میتونه گیج کننده باشه.
هدف اصلی این مقاله اینه که یه راهنمای اولیه در مورد انواع مختلف کارتهای گرافیک بهتون بده و اینکه دقیقا چه چیزی باعث میشه اونا با هم فرق داشته باشن رو توضیح بده.
تا آخر این مقاله، شما یه ایده خیلی روشنتر در مورد اینکه چه نوع کارت گرافیکی برای نیازهای شما مناسبتره و ارزش خرید داره پیدا میکنین.
ما همچنین تا جایی که بتونیم به مقالههای مرتبط با کارت گرافیک لینک میدیم، در صورتی که بخواهید بیشتر تو این زمینه سرک بکشید.
حالا که هدف رو مشخص کردیم، بریم سراغ اصل مطلب!
کارت گرافیک های اختصاصی: پادشاهان دنیای گرافیک!
وقتی صحبت از قدرت و عملکرد گرافیکی میشه، کارت گرافیک های اختصاصی (Dedicated GPUs) حرف اول رو میزنن. این قطعات سلطانان بی چون و چرا هستن و یه عالمه مزیت دارن که کارت های گرافیک دیگه به گرد پاشون هم نمیرسن.
چرا کارت گرافیک های اختصاصی انقدر شاخن؟
- حافظه اختصاصی: این کارت گرافیکی ها بر خلاف مدل های دیگه، حافظه رم مخصوص به خودشون رو دارن. این یعنی اینکه دیگه مجبور نیستن با پردازنده مرکزی (CPU) سر حافظه کلنجار برن و در نتیجه، عملکرد بهتری ارائه میدن.
- قابل استفاده برای کارهای مختلف: فرقی نمیکنه که بخوای بازی های سنگین اجرا کنی، ویدیو ادیت کنی یا کارهای طراحی سه بعدی انجام بدی، کارت گرافیک های اختصاصی میتونن به راحتی از پسش بر بیان.
- محبوب و پرطرفدار: این کارت گرافیک ها جزو قطعاتی هستن که خیلی ها دنبالش هستن و به خاطر کارایی بالاشون، طرفدارای زیادی دارن.
هر چند سال باید کارت گرافیک رو عوض کرد؟
اکثر افراد کارت گرافیکشون رو تا سه چهار سال نگه میدارن و معمولا زمانی اقدام به تعویض میکنن که یه مدل خیلی بهتر با مصرف انرژی کمتر و عملکرد بالاتر به بازار بیاد.
اینکه هر سال بخوای کارت گرافیکت رو با مدل جدیدتر عوض کنی اصلا منطقی نیست، مگه اینکه یه کار حرفه ای مثل طراحی یا ادیت ویدیو داشته باشی که در اون صورت، نیاز به بهترین سخت افزار موجود در بازار داری تا بتونی کیفیت کارتو بالا ببری و درآمد کسب کنی.
انواع کارت گرافیک های اختصاصی
کارت گرافیک های اختصاصی انواع مختلفی دارن و مدل های مختلفی از اونها تو بازار پیدا میشه. بیاین یه نگاهی به دو تا از مدل های رایج بندازیم:
۱. مدل های سفارشی (AIB) در مقابل مدل های مرجع: وقتی میخوای یه کارت گرافیک اختصاصی بخری، معمولا اون رو مستقیم از کمپانی هایی مثل انویدیا یا ای ام دی نمیخری، بلکه سراغ مدل های سفارشی شده میری که توسط شرکت های همکار اونها (Add-In-Board) تولید میشن.
این شرکت ها، پردازنده گرافیکی رو از انویدیا یا ای ام دی میخرن و بعدش اون رو با طراحی و خنک کننده اختصاصی خودشون همراه با نورپردازی RGB و… روانه بازار میکنن.
شرکت هایی مثل ایسوس، گیگابایت، MSI و … از جمله معروف ترین تولید کننده های مدل های سفارشی هستن.
این تولید کننده ها معمولا از طراحی با سه فن برای خنک کردن کارت گرافیک استفاده میکنن که باعث میشه دمای کارت پایین بیاد و در عین حال بتونه با سرعت بالاتری کار کنه.
در واقع همه این شرکت ها دارن یه محصول مشابه رو میفروشن، فقط ظاهر و نحوه خنک کردن اونها با هم فرق داره.
شاید به نظر یه موضوع کم اهمیت برسه ولی همین تفاوت ها میتونه تاثیر زیادی روی عملکرد کارت گرافیک داشته باشه. پس قبل از اینکه بری سراغ خرید، حتما نقد و بررسی های مختلف رو از منابع معتبر بخون و تماشا کن تا بهترین انتخاب رو داشته باشی.
۲. مدل های مرجع در مقابل مدل های سفارشی:
مدل های مرجع (که انویدیا بهشون Founders Edition میگه) معمولا طراحی شیک تری دارن و تو بعضی موارد، اندازه کوچیکتری هم نسبت به مدل های سفارشی دارن.
اما یه نکته منفی هم دارن، اونم اینه که معمولا داغ تر میشن. پس موقع خرید این موضوع رو حتما در نظر بگیر.
شرکت های تولید کننده مدل های سفارشی معمولا کارت گرافیک ها رو به اصطلاح “اورکلاک” میکنن، یعنی سرعت پردازش اون رو بالاتر از حالت استاندارد تنظیم میکنن. این کار باعث میشه کارت گرافیک بتونه با سرعت بیشتری کار کنه، دمای پایین تری داشته باشه و در نتیجه، صدای فن هاش هم کمتر بشه.
کارت گرافیکهای خنککننده با هوا (Open-air)
کارت گرافیکهای خنککننده با هوا، همهجا هستن. این همونا هستن که تو اکثر مغازههای کامپیوتر میبینین و تقریبا محبوبترین انتخاب برای کارهای حرفهای و گیمرها هستن.
دلیلش هم خیلی سادهست: اینا بهترین عملکرد به نسبت قیمت رو ارائه میدن، درحالی که صدای کم و دمای مناسبی هم دارن.
ویژگیهای کارت گرافیکهای خنککننده با هوا
- چند تا فن (یکی، دوتا یا سه تا) دارن که کارت گرافیک رو خنک میکنن و هوای گرم رو به بیرون کیس هدایت میکنن.
یه سینک حرارتی (خنککننده) بزرگ دارن که کل برد مدار رو پوشش میده و تو بعضی مدلها حتی از برد هم بزرگتره تا خنککنندگی بیشتری داشته باشه. - حرارت پردازنده (GPU) به یه صفحهی خنک منتقل میشه، بعدش از طریق لولههای حرارتی میگذره و در نهایت به سینک حرارتی میرسه (که بسته به مدل، پرههای عمودی یا افقی داره). فنهای روی کارت گرافیک فقط برای پخش کردن گرما و پایین نگه داشتن دما به کار میرن.
- تو بعضی مدلها به جای شبکهی لولههای حرارتی از یه محفظه بخار استفاده میشه، ولی هنوز اکثر کارت گرافیکها از این روش سنتی استفاده میکنن.
تنها نقطهضعف این مدلها به خاطر طراحیشونه: اینا اصلا هوای گرم رو نگه نمیدارن و اون رو به همه طرف پخش میکنن. این کار باعث میشه دمای کل سیستم و تمام قطعات داخلش بالا بره.
این موضوع ایدهآل نیست، ولی خب اونقدر هم که به نظر میاد بد نیست. در کل، مزایای این مدلها خیلی بیشتر از معایبشون هست، به همین خاطر هم انقدر محبوبن.
کارت گرافیکهای خنککننده با دمنده (Blower)
این مدل کارت گرافیکها از نظر طراحی و نحوهی دفع هوای گرم خیلی خاص هستن.
ویژگیهای کارت گرافیکهای خنککننده با دمنده:
- این مدلها هم مثل کارت گرافیکهای خنککننده با هوا، سینک حرارتی دارن (البته خیلی کوچیکتر)، ولی این سینک از بیرون دیده نمیشه چون یه پوشش کامل داره. این نوع کارت گرافیک فقط یه فن برای دفع گرما داره.
- یعنی هوای گرم فقط میتونه تو یه جهت حرکت کنه: از طریق درپوش پشتی (I/O shield) و بعدش خارج از سیستم. علاوه بر این، این مدلها به جای لولههای حرارتی سنتی از محفظه بخار برای انتقال گرما استفاده میکنن.
این کارت گرافیکها معمولا خیلی داغتر از مدلهای خنککننده با هوا کار میکنن، و در نتیجه، فنشون باید با سرعت بیشتری بچرخه که باعث ایجاد صدای زیاد میشه.
این مدلها اگه یه سیستم چند کارت گرافیکی دارین یا یه کیس خیلی کوچیک (کمتر از ۶ یا ۷ لیتر) دارین، انتخاب بهتری هستن.
اگه دوست دارین بیشتر در مورد این مدلها بدونین و مقایسشون رو با مدلهای خنککننده با هوا ببینین، میتونین یه مقالهی مفصل در این مورد بخونین.
کارت گرافیکهای خنککننده با آب
در نهایت، کارت گرافیکهای خنککننده با آب رو داریم. این مدلها فقط برای علاقهمندان حرفهای هستن و تو بعضی موارد، ارزش قیمتشون رو دارن.
عملکرد این مدلها تقریبا شبیه به مدلهای خنککننده با سینک حرارتیه؛ اما با این تفاوت بزرگ که از لولههایی پر از مایع برای انتقال گرما از صفحهی خنک به رادیاتوری استفاده میشه که فنهایی روش نصب شده تا گرما رو دفع کنه.
یه پمپ هم به صفحهی خنک وصل میشه که انتقال گرما رو انجام میده، ولی متاسفانه این پمپ اولین قطعهایه که بعد از یه مدت خراب میشه.
این یه روش خنککنندهی واقعا باحاله، ولی خب برای اکثر کاربرها انتخاب عاقلانهای نیست. کارت گرافیکها، مثل بقیهی قطعات، تو چند سال اخیر خیلی کممصرفتر شدن. یعنی خود قطعه به اندازهی قدیم داغ نمیشه (حداقل برای مدلهای میانرده و پایینرده)، پس یه روش خنککنندهی سادهتر هم براش کافیه.
کارت گرافیکهای مجتمعی (Integrated Graphics Cards – iGPU)
کارت گرافیکهای مجتمعی از زمان اختراعشون تا حالا خیلی پیشرفت کردن. دیگه فقط برای فرستادن سیگنال تصویر به مانیتور نیستن، بلکه میتونن برای کمی بازی سبک هم به کار بیان.
هنوز برای تولید محتوا خیلی مناسب نیستن، ولی خب در بعضی مواقع میتونن (حداقل میشه گفت) کار شما رو راه بندازن.
اگه کاربر خیلی حرفهای نیستین، این کارت گرافیکهای مجتمعی کوچیک ولی باورنکردنی نه تنها عملکرد خوبی ارائه میدن (مخصوصا مدلهای RDNA 2 شرکت AMD) بلکه اگه کارت گرافیک اصلیتون خراب بشه میتونن به عنوان یه جور پشتیبان عمل کنن.
برای اینکه بدونین این کارت گرافیکهای مجتمعی چطور با کارتهای گرافیک جداگانه رقابت میکنن، میتونین مقالهی زیر رو بخونین.
کارت گرافیکهای اکسترنال (External Graphics Cards – eGPU)
کارت گرافیکهای اکسترنال (یا به اختصار eGPU) یه اختراع واقعا جالبه.
راهاندازیشون خیلی راحته: یه باکس خارجی میخرین، کارت گرافیک مورد نظرتون رو توش میذارین و بعد کل مجموعه رو از طریق یه کابل تاندربولت به لپتاپ، مینیپیسی یا مادربورد وصل میکنین.
تاندربولت ۳ و ۴ پهنای باند ۴۰ گیگابیت بر ثانیه دارن که خب عدد قابل توجهیه ولی بازم یه محدودیت محسوب میشه.
اینکه این کارت گرافیکهای اکسترنال چقدر خوب کار میکنن، خیلی به بقیهی قطعات سیستمتون هم بستگی داره، ولی تو اکثر موارد میتونین انتظار داشته باشین که از نظر گرافیکی ۱۵ تا ۲۵ درصد افت عملکرد داشته باشین.
با این حال، کارت گرافیکهای اکسترنال هم برای گیمرها و هم برای افراد حرفهای که کارهای گرافیکی انجام میدن، خیلی محبوب هستن؛ مخصوصا اونایی که مکبوکهای پرو و مکمینیهای قبل از دورهی ARM داشتن، چون اونها چندین درگاه تاندربولت ۳ داشتن که هرکدوم کنترلکنندهی جداگانهای داشتن.
تنها نقطهضعف این مدلها (به جز محدودیت پهنای باند) قیمته.
قیمت باکسهای خارجی کارت گرافیکهای اکسترنال میتونه از ۱۵۰ تا ۵۰۰ دلار باشه. حالا اگه قیمت یه کارت گرافیک به اندازهی کافی قوی رو هم بهش اضافه کنین، به عددی میرسین که برای اکثر آدما غیرقابل تحمله.
به علاوه، بعد از اینکه همه چی رو راهاندازی کردین، سریع متوجه میشین که با اینکه با یه کابل ساده قدرت گرافیکی خیلی بیشتری به دست آوردین، کل سیستمتون خیلی دست و پا گیرتر شده.
بعضی از باکسهای کارت گرافیکهای اکسترنال منبع تغذیهی داخلی دارن که باعث میشه خیلی بزرگ باشن. بعضیها هم آداپتور برق جدا دارن، یعنی باید یه آجر گندهی دیگه هم زیر میزتون بذارین که خب، راستش رو بخواهیم اصلا ایدهآل نیست.
هیچ مدل کارت گرافیکی “کاملا” عالیای وجود نداره.
مدلهای خنککننده با هوا قطعا محبوبترین هستن، اما مدلهای خنککننده با دمنده هم تو بازار پررقابت امروز جای خودشون رو دارن. مدلهای خنککننده با آب بیشتر برای علاقهمندان حرفهای و اوناییه که بهترین عملکرد رو میخوان.
به هر حال، ما تو انتخاب کلی خیلی خوششانسیم که قطعا بهترین وضعیته.