احیای قلبی با شوک الکتریکی قلب (دفیبریلاتور) چیه و چطور انجام میشه؟
احیای قلبی با دفیبریلاتور یعنی با یه شوک الکتریکی به قلب کمک کنیم به ضربان عادی برگرده. این روشی برای مواقعیه که یه ریتم غیرعادی و خطرناک (آریتمی) تو قسمت پایین قلب (بطن) اتفاق میافته. اگه کادر درمان بتونه هر چه زودتر این شوک رو بده، خیلی بهتره.
این روش برای این شرایط به کار میاد:
- تاکیکاردی بطنی (ضربان قلب خیلی تند) بدون نبض
- فیبریلاسیون بطنی (لرزیدن ماهیچه قلب) که معمولا باعث ایست ناگهانی قلب میشه
کی به دفیبریلاتور احتیاج داره؟
کسایی که دچار این نوع آریتمی های خطرناک میشن، ممکنه نیاز به دفیبریلاتور داشته باشن. اگه تو بیمارستان یا جایی باشن که دستگاه دفیبریلاتور اتوماتیک خارجی داشته باشه، کسی میتونه بهشون کمک کنه. اما کسایی که ریسک بالایی برای این آریتمی ها دارن، باید همیشه یه دفیبریلاتور شخصی همراهشون داشته باشن.
دفیبریلاتورهای شخصی
شوک های دفیبریلاتور شخصی میتونه از بدون درد تا حدی شبیه به لگد خوردن به قفسه سینه باشه.
آدمایی که ریسک آریتمی خطرناک دارن، میتونن از این دو مدل دفیبریلاتور استفاده کنن:
- دفیبریلاتور قابل حمل جلیقهای: اینو زیر لباس میپوشن و سنسورهاش با پوست تماس داره. این سنسورها میتونن ریتم غیرعادی رو تشخیص بدن و موقع لزوم شوک بدن.
- دفیبریلاتور قابل کاشت قلب (ICD): این دستگاه داخل قلب کاشته میشه و آریتمی ها رو کنترل میکنه و با میزان شوک مناسب، ضربان رو به حالت عادی برمیگردونه. این دستگاه شبیه به ضربان سازه، ولی با این تفاوت که موقع تشخیص ریتم خطرناک، میتونه به قلب شوک بده.
چرا از دفیبریلاتور استفاده میشه؟
دفیبریلاتور به شما شانس دوباره برای زنده موندن بعد از ایست قلبی ناگهانی میده. تا رسیدن کسی که بتونه با دفیبریلاتور بهتون شوک بده، میتونن روی شما CPR (احیای قلبی ریوی) انجام بدن. حتی اگه یه ضربانساز یا دفیبریلاتور داخلی (ICD) داشته باشین، باز هم میشه از دفیبریلاتور استفاده کرد.
چقدر دفیبریلاتور استفاده میشه؟
هر سال، تو آمریکا بیش از ۱۸۴ هزار نفر بیرون از بیمارستان و ۲۰۰ هزار نفر تو بیمارستان دچار ایست قلبی میشن و ممکنه نیاز به دفیبریلاتور داشته باشن.
جزئیات عمل
قبل از دفیبریلاتور چی کار میکنن؟
اولین نفری که میرسه (مثل اورژانس) یا تیم پزشکی به CPR ادامه میدن تا زمانی که دفیبریلاتور آماده و شارژ بشه.
قبل از اینکه بهتون شوک بدن، مطمئن میشن که کسی با شما یا تختتون (اگه رو تخت هستین) تماس نداشته باشه.
یه دفیبریلاتور خارجی اتوماتیک (AED) که تو فرودگاهها و جاهای عمومی دیگه پیدا میشه، میتونه ریتم قلبتون رو بررسی کنه تا ببینه نیاز به شوک داره یا نه. خودش شارژ میشه و بعد هم با صدای بلند بهتون میگه چطور ازش استفاده کنید.
حین دفیبریلاتور چی کار میکنن؟
تیم پزشکی برای دفیبریلاتور این کارها رو انجام میده:
دو تا پد دفیبریلاتور یا پدهای چسبی (که به دفیبریلاتور وصلن) رو روی سینهتون میذارن. یه پد زیر شونهی راست و یکی دیگه زیر نوک سینهی چپ قرار میگیره. این پدها یه ماده رسانا دارن که از سوختگی جلوگیری کنه، اما قبل از استفاده از پدها، تیم پزشکی باید یه ماده رسانا روی سینهتون بزنه.
برای پدهای چسبی، یه دکمه روی دفیبریلاتور رو فشار میدن تا شوک وارد بشه. برای پدهای معمولی، هر دو دکمهی پدها رو همزمان فشار میدن.
دفیبریلاتور به طور موقت باعث توقف عضلهی در حال حرکت قلب میشه تا به قلبتون اجازه بده یه سیگنال الکتریکی تولید کنه و ریتم عادی رو دوباره شروع کنه. در اصل، دفیبریلاتور قلب رو دوباره راه میندازه.
بعد از دفیبریلاتور چی کار میکنن؟
تیم پزشکی دوباره برای دو دقیقه CPR انجام میده، چک میکنن که نبض دارین یا نه و ریتم قلبتون رو بررسی میکنن. اگه لازم بود، دوباره CPR انجام میدن و یه شوک دیگه بهتون میدن. اگه دفیبریلاتور کار نکرد، ممکنه بهتون دارو (مثل اپینفرین یا آمیودارون) هم بدن.
اگه بعد از اینکه خونتون دوباره جریان پیدا کرد، هنوز بی هوش باشین، ممکنه نیاز باشه دمای بدنتون رو تا ۳۲ تا ۳۶ درجه سانتیگراد پایین بیارن. بعد از اینکه حالتون باثبات شد، ممکنه نیاز به آنژیوگرافی قلب داشته باشین.
دفیبریلاسیون: نجاتدهنده یا خطرناک؟
فایدههاش چیه؟
اگه دچار فیبریلاسیون بطنی (لرزش شدید و نامنظم پایینترین حفرههای قلب) بشید و توی ۱۰ دقیقه اول بهتون دفیبریلاسیون بدن، میتونه جونتون رو نجات بده.
اما آیا ریسکی هم داره؟
اگر روی کسی دفیبریلاسیون انجام بدین که فیبریلاسیون بطنی یا ضربان قلب خیلی تند بدون نبض نداره، ممکنه خودتون باعث فیبریلاسیون و ایست قلبی بشین. پس حواستون باشه!
بعدش چی میشه؟
برای خیلی از کسایی که از ایست قلبی و دفیبریلاسیون جون سالم به در میبرن، بهبودی یه پروسه طولانیمدته که ممکنه ماهها یا حتی سالها طول بکشه. تقریبا ۴۰ درصد از این افراد بعد از ترخیص از بیمارستان، دچار نوعی ناتوانی میشن که انجام دادن کارهای روزانه یا برگشتن به سر کار رو براشون سخت میکنه. خستگی هم یه مشکل رایج بین این افراد هست.
شکستگی دنده بخاطر احیا قلبی ریوی (CPR) و مشکلاتی مثل تشنج یا اختلال راه رفتن هم ممکنه بعد از دفیبریلاسیون نیاز به زمان بهبود داشته باشن. بعضی از افراد هم ممکنه به کاردرمانی، فیزیوتراپی یا گفتاردرمانی نیاز پیدا کنن.
کی باید به دکتر مراجعه کرد؟
اگه کسی رو دیدین که بیهوش شده، با اورژانس تماس بگیرین.
کسایی که از فیبریلاسیون بطنی جون سالم به در میبرن، احتمال اینکه دوباره دچار این مشکل بشن خیلی زیاده. به همین دلیل، پزشک علت فیبریلاسیون رو درمان میکنه و ممکنه براتون یه دستگاه شوک قلبی (ICD) تجویز کنه. باید به طور مرتب برای چکآپ ICD برید تا مطمئن بشین درست کار میکنه. همچنین بعد از ۵ سال یا بیشتر، باتری این دستگاه هم نیاز به تعویض داره.